LOTO sistemi, bakım veya onarım sırasında makinelerin tüm enerji kaynaklarından güvenli şekilde izole edilmesini sağlar. Bu izolasyon, kilitleme ve etiketleme yoluyla belirginleştirilir. LOTO (Lockout/Tagout), Türkçe karşılığıyla Kilitleme/Etiketleme sistemi, iş güvenliğinin en kritik bileşenlerinden biridir.
EKED Nedir?
EKED (Enerji Kaynaklarının Etkisiz Duruma Getirilmesi) olarak da bilinen bu sistem, ağır iş makinelerinin bakım, onarım, revizyon ve temizlik işlemleri sırasında potansiyel tehlikeleri ortadan kaldırmayı amaçlar. ABD İş Güvenliği ve Sağlığı İdaresi (OSHA) verilerine göre, LOTO prosedürlerinin doğru uygulanması her yıl tahminen 120 ölüm ve 50.000 yaralanmayı önlemektedir.
Tehlikeli Enerji Kaynakları
Tehlikeli enerji kaynakları arasında elektrik enerjisi, hidrolik basınç, pnömatik basınç, termal enerji, kimyasal enerji ve depolanmış mekanik enerji yer almaktadır. Bu enerji kaynaklarının uygun şekilde kontrol edilmemesi, ciddi yaralanmalara ve hatta ölüme neden olabilir. Özellikle elektrik enerjisi kaynaklı kazalar en yüksek ölüm oranına sahipken, hidrolik ve pnömatik basınç kaynaklı kazalar uzuv kaybına yol açabilmektedir.
LOTO Prosedür Adımları
LOTO prosedürü şu adımlardan oluşur:
- Bilgilendirme: Etkilenen tüm çalışanlar ve ilgili departmanlar yazılı/sözlü olarak bilgilendirilir.
- Kapatma: Makine veya ekipman normal çalışma prosedürüne uygun şekilde güvenli olarak kapatılır.
- İzolasyon: Tüm enerji izolasyon noktaları (şalterler, vanalar, butonlar) belirlenir ve kapatılır.
- Kilitleme: Her izolasyon noktasına uygun kilitleme cihazı takılır ve ilgili çalışanın kişisel kilidiyle güvence altına alınır.
- Etiketleme: Her kilit noktasına çalışan bilgileri, tarih ve neden içeren etiket asılır.
- Doğrulama: Depolanmış enerjinin serbest bırakılması kontrol edilir ve sistemin gerçekten enerjisiz olduğu test edilir.
Yasal Çerçeve
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında, işverenler çalışanların tehlikeli enerji kaynaklarından korunması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Uluslararası düzeyde ise OSHA 29 CFR 1910.147 standardı, LOTO prosedürlerinin nasıl uygulanacağını detaylı şekilde tanımlamaktadır. Avrupa Birliği'nde Makine Direktifi 2006/42/EC ve İş Ekipmanları Direktifi 2009/104/EC de benzer gereklilikleri içermektedir.
Grup Kilitleme ve Karmaşık Sistemler
Birden fazla çalışanın aynı ekipman üzerinde çalıştığı durumlarda grup kilitleme (group lockout) prosedürleri devreye girer. Bu durumda kilitleme çoklayıcıları (hasp) kullanılarak her çalışan kendi kişisel kilidini çoklayıcıya takar. Son kilit çıkarılmadan sistem tekrar enerjilendirilmez, böylece tüm çalışanların güvenliği garanti altına alınır.
Technic Safety olarak, EKED/LOTO eğitim ve danışmanlık hizmetlerimizle işletmelerin güvenlik süreçlerini en üst düzeye çıkarmalarına yardımcı oluyoruz. Yeni nesil güvenlik çözümlerimiz hakkında detaylı bilgi almak ve tesisinize özel LOTO prosedürü oluşturmak için bizimle iletişime geçin.